დირიჟიზმი და ეკონომიკური თავისუფლება: საქართველოს ზრდის მოდელის ანალიზი ისტორიულ და თანამედროვე კონტექსტში
DOI:
https://doi.org/10.52340/zssu.2025.17.13საკვანძო სიტყვები:
ეკონომიკური ზრდა, ეკონომიკური თავისუფლება, დირიჟიზმი, გლობალიზაცია, ადამიანური განვითარებაანოტაცია
ეკონომიკური თავისუფლება, ეკონომიკური ზრდა და ადამიანური განვითარება თანამედროვე ეკონომიკური სისტემების ძირითადი განმსაზღვრელი ფაქტორებია. მათ შორის ურთიერთობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია განვითარებადი ეკონომიკებისთვის, სადაც საბაზრო ინსტიტუტები, სამართლებრივი სტრუქტურები და სოციალური პოლიტიკა ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესშია. გლობალიზაციის ხანაში, ამ სამი კომპონენტის ურთიერთქმედება განსაზღვრავს ეკონომიკურ პოლიტიკას და მდგრადი განვითარების შესაძლებლობებს. მოცემული სტატია მიზნად ისახავს ეკონომიკური თავისუფლების გავლენის შეფასებას ეკონომიკურ ზრდაზე გლობალიზაციისა და ადამიანური განვითარების პარალელური განხილვით, კერძოდ კი, საქართველოს მაგალითზე, ისტორიული კონტექსტისა და თანამედროვეობის გათვალისწინებით. სტატია აანალიზებს ეკონომიკური ლიბერალიზმის უპირატესობებსა და გამოწვევებს საქართველოს მაგალითზე, ისეთი ინდიკატორების გამოყენებით, როგორიცაა „ეკონომიკური თავისუფლების ინდექსი“ და „ადამიანური განვითარების ინდექსი“. კვლევა ასევე ეხება ისტორიულ პარალელებს სამეგრელოს სამთავროში, სადაც სახელმწიფო აქტიურად უჭერდა მხარს სტრატეგიულ სექტორებს და ინფრასტრუქტურულ პროექტებს. დასკვნაში, ავტორი მიდის იმ მოსაზრებამდე, რომ საქართველოსთვის ოპტიმალური მოდელი უნდა იყოს ჰიბრიდული, სადაც ეკონომიკური თავისუფლება დაბალანსებულია დირიჟიზმის გონივრული ელემენტებით, რაც ხელს შეუწყობს ინსტიტუციურ სტაბილურობასა და კორუფციის შემცირებას.
წყაროები
Works Cited
Acemoglu, Daron, and James A. Robinson 2012. Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity, and Poverty. Crown Business.
Chang, Ha-Joon 2002. Kicking Away the Ladder: Development Strategy in Historical Perspective. Anthem Press.
ჩიქოვანი, იოსებ დადიანების საგვარეულო და სამეგრელოს სათავადო. არტანუჯი, 2015.
Dreher, Axel 2006. "Does Globalization Affect Growth? Empirical Evidence from a New Index." Applied Economics, vol. 38, no. 1, , pp. 1091–1110.
Friedman, Milton 1962. Capitalism and Freedom. University of Chicago Press,.
გიორგობიანი, ნ., და ი. მახათაძე "საქართველოს ეკონომიკური განვითარება და ინსტიტუციური გამოწვევები." თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები. 2021.
Gwartney, James, Robert Lawson, and Joshua Hall 2022. Economic Freedom of the World: 2022 Annual Report. Fraser Institute.
Heritage Foundation 2023. Index of Economic Freedom. www.heritage.org/index/country/georgia. Accessed 11 Aug. 2025.
KOF Swiss Economic Institute. KOF Globalization Index. 2023, kof.ethz.ch/en/indicators/globalization-index.html. Accessed 11 Aug. 2025.
ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი (IDFI). სასამართლო დამოუკიდებლობა და კორუფციის აღქმა საქართველოში. ანალიტიკური ანგარიში, 2022.
Rodrik, Dani 2011. The Globalization Paradox: Democracy and the Future of the World Economy. W. W. Norton & Company,.
Sen, Amartya 1999. Development as Freedom. Alfred A. Knopf,.
Stiglitz, Joseph E. 2002. Globalization and Its Discontents. W. W. Norton & Company.
საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (საქსტატი). საქართველოს ეკონომიკური და სოციალური მაჩვენებლები. 2023, www.geostat.ge. Accessed 11 Aug. 2025.
United Nations Development Programme (UNDP). Human Development Report: Georgia. 2023, hdr.undp.org/data-center/specific-country-data/ge. Accessed 11 Aug. 2025.
UNESCO. Human Capital and Economic Development: Cross-National Perspectives. 2022.
World Bank 2022. Doing Business Report: Georgia., www.doingbusiness.org/en/reports/doing-business/georgia. Accessed 11 Aug. 2025.
ზუგდიდის დადიანების სასახლეთა ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმი. საარქივო ფონდი №1, საქმე №348 (1856).
ზუგდიდის დადიანების სასახლეთა ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმი. საარქივო ფონდი №1, საქმე №562 (1856).
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
